Wybierając się w Pieniny, większość turystów kieruje swoje kroki na najpopularniejsze szczyty, takie jak Trzy Korony czy Sokolica. Jednak w samym sercu tych gór kryje się miejsce o niezwykłej historii i mistycznej atmosferze – zamek pieniński. Położone na północnym stoku Góry Zamkowej ruiny zamku Pieniny to obowiązkowy punkt dla każdego miłośnika przygód i dawnych dziejów. Ten artykuł to kompletny przewodnik, który pomoże Ci zaplanować wycieczkę na zamek, poznać jego fascynującą historię oraz odkryć tajemnice, jakie skrywa zamek pieniński na górze zamkowej.
Czym właściwie jest zamek pieniński i gdzie się znajduje?
Zamek Pieniński to najwyżej położona warownia w Polsce, której pozostałości znajdują się na wysokości 799 m n.p.m. na północnym zboczu Zamkowej Góry (Pieniny). To niezwykłe miejsce, ukryte w gęstym lesie, różni się od popularnych obiektów takich jak Zamek Czorsztyn czy zamek Dunajec w Niedzicy. Tutaj natura niemal całkowicie przejęła kontrolę nad dawną budowlą, tworząc malownicze ruiny, które wtapiają się w wapienne formacje skalne.
Administracyjnie obszar ten obejmuje gmina Krościenko nad Dunajcem, a sam teren znajduje się pod ścisłą ochroną w ramach Pienińskiego Parku Narodowego. Góra Zamkowa stanowi naturalną fortecę – dostęp do niej z trzech stron blokują strome przepaście schodzące ku dolinie potoku Pienińskiego. Dzięki takiemu położeniu zamek był niemal nie do zdobycia, co czyniło go idealnym miejscem na bezpieczne schronienie w czasach niepokoju.
Jaka jest historia zamku i dlaczego nazywa się go zamkiem św. Kingi?
Historia zamku sięga połowy XIII wieku. Powszechnie uważa się, że został on wzniesiony z inicjatywy księżnej Kingi (późniejszej świętej) oraz jej męża, którym był Bolesław Wstydliwy. Obiekt ten od samego początku pełnił funkcję refugium, czyli miejsca ucieczki w razie bezpośredniego zagrożenia. To właśnie tutaj, w masywie Trzech Koron, schroniła się Kinga wraz z zakonnicami z klasztoru klarysek podczas trzeciego najazdu mongolskiego w 1287 r.
Kronikarz Jan Długosz szczegółowo opisywał te wydarzenia, wspominając, że Tatarzy próbowali zdobyć warownię, jednak jej położenie i solidna konstrukcja udaremniły te plany. Po śmierci męża Kinga przeniosła się do Starego Sącza, gdzie ufundowała Klasztor Klarysek w Starym Sączu, jednak Zamek Pieniny na zawsze pozostał związany z jej osobą. W późniejszym okresie, na początku XIV wieku, warownia straciła na znaczeniu strategicznym na rzecz zamku w Czorsztynie, a w XV wieku, w czasach gdy regionem wstrząsał husytyzm, popadła w ruinę.
Zamek Pieniny – ruiny, które można dziś zwiedzać
Choć do dzisiejszych czasów z dawnej potęgi pozostały jedynie fragmenty, ruiny zamku Pieniny wciąż robią ogromne wrażenie. Najbardziej charakterystycznym elementem jest mur tarczowy oraz relikty bramy wjazdowej. Prace, które pozwoliły wznieść ten obiekt, wymagały nie lada kunsztu – do budowy wykorzystano lokalny wapień, a spoiwem była niezwykle trwała zaprawa (budownictwo). Zamek mógł w swoich czasach pomieścić sporą liczbę obrońców i uciekinierów.
Podczas spaceru po terenie zamku warto zwrócić uwagę na takie elementy jak:
- Fragmenty muru o grubości dochodzącej do metra.
- Kwadratowa cysterna na wodę, która była kluczowa dla przetrwania długotrwałych oblężeń. Ta cysterna do dziś jest widoczna i stanowi ważny punkt podczas zwiedzania.
- Relikty dawnych zabudowań mieszkalnych, w tym tzw. "Grotę Świętej Kingi".
- Pozostałości, które wykazały badania archeologiczne, w tym liczne groty strzał.
Ze względu na swoją unikalność, obiekt ten został wpisano do rejestru zabytków. Ruiny są systematycznie zabezpieczane przez Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze (PTTK) oraz dyrekcję parku, aby turyści mogli bezpiecznie podziwiać tę część Korony Królestwa Polskiego.
Jak dojść do ruin? Góra Zamkowa Pieniny szlak i wskazówki
Jeśli Twoim celem jest zamek pieniński, masz do wyboru kilka atrakcyjnych tras. Najpopularniejszy szlak prowadzi z miejscowości Krościenko. Możesz wybrać szlak żółty, a następnie niebieski, który prowadzi przez Pieniński Przełom Dunajca i pnie się w górę w stronę Sokolicy. Druga popularna opcja to start ze Szczawnicy, przejście obok schroniska PTTK „Orlica” i dalsza wędrówka w stronę serca Pienin.
Oto krótki opis dojścia na samym szczycie góry zamkowej:
-
Drogę do zamku najlepiej zacząć w Krościenku (szlak żółty przez Bajków Groń).
-
Po około 1,5 godziny marszu dotrzesz do skrzyżowania szlaków pod Ostrym Wierchem (Pieniny).
-
Stamtąd niebieski szlak poprowadzi Cię bezpośrednio na taras widokowy, gdzie znajduje się wejście do zamku.
Warto pamiętać, że podejście pod ruiny bywa strome i wymaga odpowiedniego obuwia, zwłaszcza po deszczu. Trasa jest jednak doskonale oznakowana przez Pieniński Park Narodowy, a widoki na Dunajec oraz okoliczną Sądecczyznę rekompensują każdy wysiłek.
Legenda o cudownej mgle – co skrywa Góra Zamkowa?
Z każdym zamkiem wiąże się jakaś legenda, a zamek pieniński ma jedną z najpiękniejszych w całej Małopolsce. Głosi ona, że gdy najazdu tatarów nie dało się już uniknąć, a najeźdźcy byli u stóp góry, księżna Kinga zaczęła żarliwie się modlić o ratunek dla swoich towarzyszek. Wówczas nad doliną Dunajca uniosła się gęsta mgła, która całkowicie skryła zamek.
Legenda o cudownej mgle mówi, że Tatarzy, nie widząc celu, błąkali się po lasach, aż w końcu zawrócili w stronę Węgier lub na Morawy, przekonani, że góra jest nawiedzona. Inne podania wspominają o cudownym rozmnożeniu chleba oraz o ukrytych w groty skarbach, które mają należeć do zakonnic. Niektórzy wierzą nawet, że duch świętej Kingi do dziś czuwa nad tym miejscem, chroniąc je przed zniszczeniem.
Zamek Pieniny cennik i informacje praktyczne dla turystów
Planując zwiedzanie, wielu turystów pyta o zamek pieniński cennik. Mamy dobrą wiadomość: samo wejście na ruiny zamku pieniny jest bezpłatne! Nie oznacza to jednak, że cała wycieczka nie wiąże się z żadnymi kosztami. Ponieważ zamek leży na terenie parku narodowego, w sezonie turystycznym (zazwyczaj od kwietnia do października) obowiązują opłaty za wstęp na niektóre fragmenty szlaków (np. platformy widokowe na Trzech Koronach czy Sokolicy).
Praktyczne wskazówki:
- Parkingi: Najlepiej zostawić samochód w miejscowości Krościenko nad Dunajcem lub w Sromowcach Niżnych.
- Godziny otwarcia: Ruiny są dostępne przez całą dobę, jednak ze względów bezpieczeństwa i regulaminu parku, zaleca się zwiedzanie od świtu do zmierzchu.
- Wyposażenie: Zabierz zapas wody i prowiant, gdyż na samej Górze Zamkowej nie ma punktów gastronomicznych. Najbliższe to schronisko Trzy Korony lub punkty w Krościenku.
- Pogoda: Pamiętaj, że w XIII wieku warownia miała chronić przed wrogami, dziś chroni przed słońcem w cieniu drzew, ale przy silnym wietrze na grani bywa chłodno.
Rola zamku w historii regionu i postacie historyczne
Choć zamek pieniński był niewielki, jego znaczenie dla Polski w tamtym okresie było kluczowe. To tutaj ważyły się losy dynastii Piastów podczas najazdu tatarskiego. Warto wspomnieć, że w historię regionu wpisali się także inni wielcy władcy i rycerze, jak choćby Zygmunt Luksemburski, który gościł w okolicy, czy Ścibor ze Ściborzyc, wpływowy możnowładca władający pobliskimi dobrami.
Nawet król Węgier, Maciej Korwin, miał swoje interesy w tej części Karpat. Zamek był elementem szerokiego systemu obronnego, który obejmował również warownię w Czorsztynie. Choć mur obronny na Górze Zamkowej nie doczekał czasów nowożytnej artylerii w pełnej krasie, to techniki użyte do jego budowy oraz sprytne wykorzystanie naturalnego ukształtowania terenu do dziś budzą podziw inżynierów i historyków sztuki.
Podsumowanie najważniejszych informacji – Zamek Pieniny w pigułce
Wycieczka na zamek pieniński to idealny sposób na połączenie aktywnego wypoczynku z lekcją historii. Oto co warto zapamiętać:
- Lokalizacja: Północne zbocze Góry Zamkowej, 799 m n.p.m., niedaleko Krościenka.
- Największe atrakcje: Ruiny, cysterna na wodę, grota św. Kingi, mur tarczowy.
- Historia: Wybudowany w XIII wieku jako schronienie dla księżnej Kingi przed Tatarami.
- Dojście: Szlakiem niebieskim z Krościenka lub od strony Trzech Koron.
- Wstęp: Bezpłatny (obowiązują jedynie bilety wstępu do Pienińskiego Parku Narodowego na określonych odcinkach).
- Dla kogo: Dla rodzin z dziećmi, pasjonatów archeologii i każdego, kto chce uciec od tłumów na głównych szlakach.
Zamek Pieniny – ruiny pełne magii, czekają na Twoje odkrycie. To jeden z najbardziej niezwykłych zamków w Polsce, który zamiast odrestaurowanych komnat oferuje autentyczny kontakt z historią zapisaną w kamieniu i otoczoną dziką przyrodą Pienin.